PDA

Εμφάνιση Πλήρους Έκδοσης : Ηχος - Info base



djvolis
08-04-2010, 15:49
Ενεργά και παθητικά ηχεία
Ποια ηχεία ονομάζονται ενεργητικά (ή και ενεργά) και ποια παθητικά;
Ενεργά ονομάζονται τα ηχεία που έχουν ενσωματωμένο πάνω τους και ένα ενισχυτή για να τα δρομολογήσει... Παθητικά ονομάζονται τα ηχεία που απαιτούν χωριστό ενισχυτή για να δουλέψουν. Τα ενεργά ηχεία είναι γνωστά και ως αυτοενισχυόμενα...
Σημείωση: Στον κόσμο των υπολογιστών και των entry level home cinema συστημάτων κυκλοφορούν και κάποια "υβρίδια"...
Πρόκειται για τα γνωστά σετ ηχείων 2.1, 5.1 και 7.1 Τα σετ αυτά αποτελούνται απο ένα ενεργό ηχείο (Το subwoofer) και τα περιφερειακά ηχεία (surround speakers) τα οποία όμως είναι παθητικά και πέρνουν την ισχύ που χρειάζονται απο τον ενισχυτή που βρίσκεται εντός του subwoofer.

Απο ποια μέρη αποτελείται ένα ηχείο; Και τι είναι οι "δρόμοι";
Τα μέρη απο τα οποία αποτελείται ένα ηχείο διαφέρουν σε κάθε ηχείο, αλλά γενικά ένα καλό ηχείο αποτελείται από:
1) Τα μεγάφωνα. Αυτά είναι που παράγουν τον ήχο. Ένα ηχείο μπορεί να έχει απο ένα μέχρι και 10 (σε μερικές περιπτώσεις) μεγάφωνα.
2) Το κουτί (καλά ε; σπουδαίο πράγμα σας είπα τώρα)
3) Το Crossover. Το crossover όταν αυτό είναι παθητικό (περισσότερα στη συνέχεια) είναι ένα κύκλωμα μέσα στο ηχείο που αναλαμβάνει να κάνει τον διαχωρισμό των συχνοτήτων που λαμβάνει το ηχείο, και τον μοιράζει στα μεγάφωνα.

Τί είναι οι δρόμοι;
Όπως ίσως γνωρίζετε, ο ήχος είναι κύμα, και κατά συνέπεια έχει συχνότητες. Ο ήχος που μπορούν να αναπαράγουν υψηλής ποιότητας ηχεία κυμαίνεται απο μερικά Hz (20-30) μέχρι μερικά KHz (περίπου 22). Τα μεγάφωνα παράγουν ήχο κουνώντας μια μεμβράνη. Είναι λοιπόν εύκολα κατανοητό οτι το ίδιο μεγάφωνο που κινείται με συχνότητα 60Hz δεν μπορεί να κινηθεί ταυτόχρονα και με 100KHz εύκολα. Έτσι λοιπόν τα ηχεία μεγάλης ισχύος αλλά και τα ηχεία υψηλής ποιότητας χρησιμοποιούν περισσότερα απο ένα μεγάφωνα. Τα μεγάφωνα που χρησιμοποιούνται για τα μπάσα ονομάζονται woofer, τα μεγάφωνα για τις μεσαίες συχνότητες ονομάζονται midrange και τέλος τα μεγάφωνα για τις υψηλές συχνότητες ονομάζονται tweeter ή και κόρνες (σε μεγάλης ισχύος ηχεία)
"Δρόμοι" λοιπόν ονομάζεται ο αριθμός των διαφορετικών τύπων μεγαφώνων που χρησιμοποιεί ένα ηχείο. Αν ένα ηχείο έχει ένα woofer και ένα tweeter, τότε το ηχείο είναι "ηχείο δύο δρόμων"
Προσοχή: Ένα ηχείο με δύο woofer και ένα tweeter δεν είναι ηχείο τριών δρόμων. Είναι ηχείο 2 δρόμων... (τα δύο woofer είναι ίδιου τύπου μεγάφωνα)
Το crossover που αναφέραμε παραπάνω μοιράζει τον ήχο λοιπόν μεταξύ των μεγαφώνων, ώστε στο woofer να φτάνουν μόνο οι χαμηλές συχνότητες, στο tweeter μόνο οι ψηλές, κτλπ

Πως ξέρω ποιο μεγάφωνο είναι ποιο;
Μπορούμε να αναγνωρίσουμε εύκολα τα μεγάφωνα τόσο απο το μέγεθός τους, όσο και απο την τοποθέτησή τους στο ηχείο.
Τα Woofer που είναι μεγάφωνα τα οποία δημιουργούν χαμηλής συχνότητας ήχο, είναι αρκετά μεγάλα μεγάφωνα, ώστε λόγο της χαμηλής συχνότητας με την οποία κινούνται να μπορούν να παράγουν αρκετό ήχο. Επίσης, λόγω της χαμηλής συχνότητας κίνησης, αλλά και τις μεγάλης διαδρομής της μεμβράνης τους, είναι τα μόνο μεγάφωνα που μπορείτε υπο προϋποθέσεις να δείτε την κίνηση τους με γυμνό μάτι.
Τα Tweeter αντίθετα, είναι τα ποιο μικρά μεγάφωνα. Εξαιτίας της υψηλής συχνότητας κίνησης τους χρειάζεται να είναι μικρά, ελαφρά και ευκίνητα. Επιπρόσθετα, οι υψηλές συχνότητες διαχέονται πολύ εύκολα στην ατμόσφαιρα, και για αυτό ένα αρκετά μικρό σε σχέση με το woofer tweeter μπορεί να βγάζει αρκετό ήχο.
Τέλος, τα midrange είναι ένα μεγάφωνο κάπου ανάμεσα στα δύο. Γενικότερα τα midrange δεν συναντούνται συχνά σε μικρής ισχύος ηχεία (ως 150-200Watt) καθώς ένα woofer με ένα tweeter μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μέχρι αυτό το σημείο.
Η τοποθέτηση των μεγαφώνων σε ένα ηχείο είναι σχεδόν σε όλα (αν όχι σε όλα) τα ηχεία η ίδια..
Το woofer τοποθετείται κάτω, το midrange (αν υπάρχει) στη μέση και το tweeter πάνω.

Τί είναι τα Watt και πως μετρούνται; Πόσα watt είναι αρκετά;
Όπως κάθε συσκευή που παράγει κάποιο "έργο", έτσι και τα ηχεία παράγουν έργο, το οποίο μετριέται σε Watt.
Βέβαια για να είμαστε πιο ακριβείς, στα ηχεία με τον όρο Watt ονομάζουμε την κατανάλωση ισχύος ανα πάσα στιγμή απο το ηχείο.
Το πως μετρούνται τα Watt είναι μεγάλη και πολύπλοκη ιστορία.
Τα ηχεία τα οποία σέβονται τον εαυτό τους, μετρούν την ισχύ με 2 τρόπους:
1) 250Watt Maximum. Αυτή η επιγραφή σε κάποιο ηχείο δείχνει και την μέγιστη ισχύ του ηχείου. Το ηχείο μας λέει κοινώς οτι μπορεί να καταναλώσει στιγμιαία μία μέγιστη ισχύ 250 Watt. Αυτό δεν σημαίνει οτι το ηχείο θα καταναλώνει συνέχεια αυτή την ισχύ. Σημαίνει οτι σε ένα χτύπημα μπάσου (καθώς αυτό στην ουσία καταναλώνει και την περισσότερη ισχύ) μπορεί η κατανάλωση να φτάσει στιγμιαία τα 250Watt.
Αν λοιπόν δεν καταναλώνει συνέχεια 250Watt, τότε πόσα Watt καταναλώνει;
2) 120Watt R.M.S. Αυτή η επιγραφή σε πολλές περιπτώσεις είναι ισοδύναμη με την πρώτη... Γιατί;
Τα αρχικά RMS σημαίνουν Route Mean Square ή αλλιώς στα ελληνικά: Μέσος Τετραγωνικός Όρος. Μ' αυτό τον τρόπο μετράμε στην ουσία τον μέσο όρο κατανάλωσης του ηχείου. Αυτός ο όρος είναι πιο κοντά στην πραγματική κατανάλωση ισχύος του ηχείου, και δείχνει την πραγματική του ισχύ. Σε περιβάλλον επαγγελματικού ήχου, ο μόνος όρος που χρησιμοποιείται για τα ηχεία είναι η μέτρηση κατά R.M.S.

Πόσα Watt χρειάζομαι;
Καλή ερώτηση... Απάντηση δεν υπάρχει... Εξαρτάται απο το τι θέλετε να κάνετε, τι μουσική ακούτε, σε τι χώρο θα μπούνε τα ηχεία κτλπ.
Σε γενικές γραμμές για ένα τυπικό σαλόνι σπιτιού χρειάζεστε 2 ηχεία απο 50-60 Watt R.M.S. και πάνω ενώ για ένα μικρό μπαράκι 50-60 τ.μ. θα χρειαστείτε 4 ηχεία 150Watt R.M.S. και πάνω.

Το πόσο δυνατό είναι ένα ηχείο μετράται μόνο με τα Watt;
Όχι. Στην πραγματικότητα το πόσο δυνατό είναι ένα ηχείο μετριέται με ντεσιμπέλ (db, deci-bell) που στην ουσία είναι μονάδα πολλαπλής μέτρησης, και για τον ήχο εκφράζει την πίεση του ηχητικού κύματος σε ορισμένη απόσταση απο αυτό.
Η μέτρηση όμως της "δύναμης" ενός ηχείου με Watt έχει επικρατήσει, καθώς τα db αυξάνουν αναλογικά όσο περισσότερο αυξάνουν και τα Watt.
Βέβαια ένα ηχείο 300Watt RMS με 96db θα είναι πιο δυνατό απο ένα ηχείο 300Watt RMS με 92db. (Περισσότερα για τα db θα αναφέρουμε παρακάτω)

Βλέπω κάτι τρύπες στο ηχείο μου, τι είναι αυτές;
Οι τρύπες αυτές ονομάζονται Bass Reflex και χρησιμοποιούνται για την εκτόνωση του αέρα μέσα στο ηχείο που δημιουργείται κατά την κίνηση του Woofer. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, το Woofer είναι ένα μεγάλο μεγάφωνο το οποίο κάνει μια μεγάλη διαδρομή (παλινδρόμηση) η οποία όπως είναι φυσικό εκτός απο τα κύματα αέρα που δημιουργεί εκτός του ηχείου (τα ηχητικά κύματα) δημιουργεί και κύματα αέρα μέσα στο ηχείο. Τα κύματα αυτά πρέπει να εκτονωθούν, και γι αυτό και η ύπαρξη αυτής της τρύπας...

Τι είναι ο ενισχυτής;
Με απλά λόγια ο ενισχυτής είναι ένα μηχάνημα που ενισχύει ένα ηλεκτρικό σήμα. Για την ακρίβεια, οι ενισχυτές ήχου λαμβάνουν ένα σήμα στην είσοδο τους το οποίο είναι πολύ χαμηλό σε Volt και Ampere και το ενισχύουν δεκάδες ή και εκατοντάδες φορές για να οδηγήσουν τα ηχεία.

Είναι όλοι οι ενισχυτές ίδιοι, ή χωρίζονται σε κατηγορίες;
Απο άποψη τεχνικών προδιαγραφών, όλοι οι ενισχυτές είναι ίδιοι. Απο ένα μικρό ενισχυτή που οδηγεί δύο μικρά ηχεία 10Watt μέχρι ένα ενισχυτή που οδηγεί ηχεία σε ένα club, οι ενισχυτές είναι ίδιοι. Το μόνο που αλλάζει είναι η δύναμη την οποία έχουν, η αλλιώς το πόσα Ampere ρεύματος μπορούν να αποδώσουν, καθώς η τάση (volts) είναι η ίδια.
Απο αυτή την άποψη ένας ενισχυτής που χρησιμοποιείται σε ένα club μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε ένα σπίτι... (Παρακάτω θα γίνουμε αναλυτικότεροι).

Οι ενισχυτές χωρίζονται σε πολλές κατηγορίες, ανάλογα με το κριτήριο κατηγοριοποίησης (Τι σας είπα τώρα ε;). Ας αναφέρουμε μερικές κατηγορίες ενισχυτών:
Επαγγελματικοί/ημιεπαγγελματικοί/οικιακοί
2κάναλοι/4τετρακάναλοι/πολυκάναλοι
με προενισχυτή/ χωρίς προενισχυτή
ενισχυτές home cinema
ράδιο-ενισχυτές

Τί είναι ο προενισχυτής;
Όπως αναφέραμε παραπάνω οι ενισχυτές ενισχύουν ένα σήμα που λαμβάνουν στην είσοδο. Μερικές φορές το σήμα που βγάζουν μερικές πηγές ήχου (πχ Video, turntables) δεν είναι πολύ ισχυρό για να ενισχυθεί αρκετά με ένα καθαρό ενισχυτή. Σ' αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται ένας "ενδιάμεσος" ενισχυτής ο οποίος θα ενισχύσει το αδύναμο σήμα της πηγής και θα το φέρει στα μέτρα της εισόδου ενός καθαρού ενισχυτή. Αυτός ο ενδιάμεσος ενισχυτής ονομάζεται "προενισχυτής".
Προενισχυτές σήμερα χρειάζονται μόνο τα πικ απ (turntables), τα μικρόφωνα και κάποιες συσκευές video (όχι όλες). Όλες οι άλλες πηγές (CD, tuners, DVD, tape decks, Η/Υ, μείκτες ήχου κτλπ) βγάζουν στην έξοδο τους ένα σήμα αρκετά δυνατό για να οδηγήσουν ένα καθαρό ενισχυτή.
Εδώ πρέπει να πούμε οτι ένας προενισχυτής ΔΕΝ μπορεί να οδηγήσει ηχεία. Ενας προενισχυτής χρειάζεται ΠΑΝΤΑ και ένα καθαρό ενισχυτή για να οδηγήσει τα ηχεία.

Πως μπορώ να καταλάβω αν ο ενισχυτής μου έχει ενσωματωμένο και προενισχυτή;
Πολύ απλά: Αν ο ενισχυτής που έχετε έχει ένα οποιονδήποτε επιλογέα πηγής εισόδου, και πάνω του μπορείτε να συνδέσετε πάνω απο μία πηγή, τότε ο ενισχυτής αυτός έχει ενσωματωμένο και κάποιον προενισχυτή.

Τί είναι ο "τελικός"
"Τελικός" ονομάζεται ένας καθαρός ενισχυτής, δηλαδή ένας ενισχυτής χωρίς ενσωματωμένο προενισχυτή. Πολλές φορές ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για να περιγράψει κάποιον επαγγελματικό ενισχυτή (όλοι οι επαγγελματικοί ενισχυτές είναι τελικοί) ο οποίος ΔΕΝ έχει έλεγχο στάθμης (Volume Control). Να σημειωθεί ότι το “Volume Control” πολλών επαγγελματικώ ν – τελικών ενισχυτών είναι στην ουσία ένα attenuator το οποίο παρεμβάλετε στην ΕΙΣΟΔΟ του σήματος στον ενισχυτή και όχι στην έξοδο ή στην παροχή ενέργειας.

Τι πρέπει να προσέχω όταν αγοράζω ενισχυτή;
Πολλά.... Πάρα πολλά, αλλά για να τα αναφέρουμε όλα θα πρέπει να αναφέρουμε και άλλα πράγματα, τόσο για τα ηχεία, όσο και για τους ενισχυτές...

Ωμική αντίσταση
Όπως κάθε συσκευή απο την οποία διέρχεται ρεύμα, έτσι και τα ηχεία, έχουν αντίσταση στο ρεύμα που περνάει, η οποία μετριέται σε Omh (Ω)
Συνηθισμένες τιμές αντίστασης είναι τα 8 και τα 4 Ωμ. Όπως σε όλες τις συσκευές, έτσι και στα ηχεία ισχύουν όλοι οι νόμοι του ηλεκτρισμού, που σημαίνει οτι αν συνδέσουμε δύο ηχεία παράλληλα (τα ηχεία μπορούν να συνδεθούν ΜΟΝΟ παράλληλα) το ποσό της συνολικής αντίστασης δίνεται απο τον τύπο 1/Rολ = 1/R1 + 1/R2.
Δηλαδή αν συνδέσουμε δύο ηχεία 8Ω παράλληλα η συνολική τους αντίσταση θα είναι 4Ω, ενώ αν συνδέσουμε δύο ηχεία 4Ω παράλληλα, η συνολική τους αντίσταση θα είναι 2Ω.

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζω την ωμική αντίσταση;
Όπως αναφέραμε παραπάνω, οι ενισχυτές είναι οι συσκευές που παρέχουν ρεύμα στα ηχεία. Όπως τα ηχεία έχουν ωμική αντίσταση, έτσι και οι ενισχυτές έχουν μια μέγιστη, και μια ελάχιστη δυνατότητα παροχής ρεύματος (σε Ampere). Το θέμα που προκύπτει, είναι οτι ανάλογα με την αντίσταση που έχουν τα ηχεία που είναι συνδεμένα στον ενισχυτή, τόσο περισσότερο ή λιγότερο θα είναι το ρεύμα που θα στέλνει ο ενισχυτής στα ηχεία. Αν λοιπόν εμείς συνδέσουμε στον ενισχυτή ηχεία με συνολική ωμική αντίσταση αρκετά χαμηλή, υπάρχει περίπτωση ο ενισχυτής να αδυνατεί να στείλει στα ηχεία αρκετό ρεύμα ώστε να τα οδηγήσει με επιτυχία. Ενώ αυτό φαίνεται ακίνδυνο, (τα ηχεία απλά δεν θα αποδίδουν το μέγιστο της δυνατότητας τους) στην ουσία είναι πολύ επικίνδυνο για τον ενισχυτή, καθώς δουλεύοντας όλη την ώρα στο 100% των δυνατοτήτων του, και παρέχοντας στην ουσία ρεύμα ίσο με την μέγιστη τιμή που μπορεί να αποδώσει, είναι πολύ εύκολο να καεί. Ο συχνότερος λόγος που οι ενισχυτές παθαίνουν ζημιά (περίπου το 90% των περιπτώσεων) είναι ακριβώς ο εσφαλμένος υπολογισμός ωμικής αντίστασης των ηχείων...
Με απλά λόγια, δεν είναι δυνατόν να συνδέσετε όσα ηχεία επιθυμείτε σε ένα κανάλι ενος ενισχυτή.

Πόσα ηχεία μπορώ να συνδέσω;
Αυτό εξαρτάται απο τον ενισχυτή. Αυτό που πρέπει να προσέχουμε κατά την αγορά ενος ενισχυτή είναι ο συνδιασμός (πάντα έτσι αναγράφεται) Watt/Ω. Δηλαδή ένας ενισχυτής συνήθως γράφει:
Maximum Output: 1000Watt/8Ω, 1500Watt/4Ω, 2000Watt/2Ω
Αυτό σημαίνει οτι ο ενισχυτής αυτός έχει μέγιστη 1000 Watt όταν τα ηχεία που είναι συνδεμένα σ' αυτόν έχουν συνολική αντίσταση 8Ω, 1500Watt όταν τα ηχεία έχουν συνολική αντίσταση 4Ω, κτλπ.
Εδώ πρέπει να αναφέρουμε, οτι δεν υποστηρίζουν όλοι οι ενισχυτές πολλαπλές ωμικές αντιστάσεις. Δηλαδή μπορεί να βρείτε κάποιον ενισχυτή ο οποίος μπορεί να δουλεύει μόνο στα 8Ω, ή στα 8Ω και στα 4Ω μόνο...

Αυτά ισχύουν σε όλους τους ενισχυτές; Γιατί ο δικός μου λέει 8Ω και έχει συνδέσεις για 4 ηχεία...
Ναι, αυτά ισχύουν για όλους τους ενισχυτές χωρίς καμία απολύτως εξαίρεση.
Εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα.
Η ωμική αντίσταση, αλλά και η μέγιστη δυνατότητα ενίσχυσης αναφέρεται για κάθε κανάλι του ενισχυτή, και ΟΧΙ συνολικά για τον ενισχυτή. Όταν λέμε κανάλι, εννοούμε κάθε χωριστή σύνδεση ηχείων που υπάρχει στον ενισχυτή. Αν ο ενισχυτής σας έχει 4 εξόδους για ηχεία στο πίσω μέρος του, και γράφει 500Watt/4Ω τότε σ' αυτόν τον ενισχυτή μπορούν να συνδεθούν:
4 ηχεία των 4Ω το καθένα, ή 8 ηχεία των 8Ω.
Σε κάθε περίπτωση σε κάθε κανάλι το σύνολο της ισχύος των ηχείων δεν πρέπει να ξεπερνά τα 500Watt Maximum

Watts ηχείων και Watts ενισχυτή... Γιατί παίζουν ρόλο;
Παίζουν ρόλο απο την στιγμή που ο ενισχυτής καλείται να συνεργαστεί με τα ηχεία. Ο ενισχυτής δεν πρέπει να είναι πιο δυνατός απο τα ηχεία για να μην τα κάψει, και τα ηχεία δεν πρέπει να είναι πολύ μεγαλύτερα απο τον ενισχυτή, τόσο για να μπορούν να αποδώσουν το 100% των δυνατοτήτων τους, όσο και για να μην κινδυνεύει ο ενισχυτής να καεί (το υπόλοιπο 10% απο αυτό που λέγαμε παραπάνω)

Τι πρέπει να προσέχω;
Όταν αγοράζουμε ηχεία και ενισχυτή, όπως είπαμε παραπάνω, πρέπει να τους εξετάζουμε σαν ζεύγος. Αυτό που κοιτάμε κατά την αγορά των ηχείων σε σχέση με ένα ενισχυτή είναι τα Watt Maximum που γράφουν, καθώς αυτή η τιμή πρέπει να ταιριάζει με αυτή του ενισχυτή. Το πόσα ηχεία θα αγοράσουμε, επίσης παίζει ρόλο, στην αγορά ενισχυτή. Αν για παράδειγμα αγοράσουμε δύο ηχεία, τότε οποιοσδήποτε σχεδόν ενισχυτής θα είναι κατάλληλος, αρκέι να είναι στα σωστά Watt. Αν τώρα θέλουμε 4 ή περισσότερα ηχεία, θα πρέπει να εξετάζουμε τα συνολικά Watt των ηχείων και την ωμική τους αντίσταση. Τότε θα ψάξουμε για ένα ενισχυτή που να μπορεί να τα δρομολογήσει...

Crossovers

Παραπάνω όταν αναφερθήκαμε στα ηχεία, αναφερθήκαμε επιγραμματικά και στα crossovers.
Σ' αυτή τη δημοσίευση θα τα αναλύσουμε περισσότερο.

Τι κάνει ένα Crossover ???

Ένα Crossover αναλύει τον ήχο και τον σπάει σε μικρότερα κομμάτια, ανάλογα με την συχνότητα του.
Τα crossover έχουν μία είσοδο, και 2 ή περισσότερες εξόδους. Κάθε κομμάτι του ήχου που δημιουργούν, αντιστοιχεί και σε μία έξοδο...

Παθητικά Crossovers
Τα παθητικά crossovers βρίσκονται μέσα στα ηχεία. Δεν απαιτούν εξωτερική τροφοδοσία (δεν απαιτούν τροφοδοσία γενικώς) και με βάση κάποια κυκλώματα που αποτελούνται απο πηνία και πυκνωτές, μοιράζουν τον ήχο στα μεγάφωνα.
Στα μικρά ηχεία, συνήθως κάθε crossover έχει τόσους εξόδους, όσες και τα μεγάφωνα.
Δηλαδή αν το ηχείο σας έχει δύο μεγάφωνα, τότε το crossover που έχει, έχει δύο εξόδους.
Το crossover δουλεύει με βάση την λογική των δρόμων που αναφέραμε παραπάνω. Για την ακρίβεια ρόλος του είναι να τροφοδοτήσει κάθε δρόμο με το κατάλληλο σήμα, σπάζοντας το αρχικό. Έτσι, ενώ στο crossover φτάνει ολόκληρο το ηχητικό φάσμα (20Hz-22KHz) απο κάθε έξοδο φεύγει το κομμάτι του φάσματος εκείνο το οποίο είναι το καταλληλότερο για κάθε μεγάφωνο.
Το ποιες συχνότητες πάνε σε ποιο μεγάφωνο, είναι κάτι που εξαρτάται απο το ίδιο το μεγάφωνο. Σε μικρής κατηγορίας ηχεία, αυτό δεν παίζει ρόλο, και λίγο πολύ όλα τα crossovers έχουν τις ίδιες ρυθμίσεις. Εκεί που αλλάζουν τα πράγματα είναι σε μεσαίας και μεγάλης κατηγορίας ηχεία, όπου κάθε crossover είναι ρυθμισμένο απο τον κατασκευαστή του ηχείου έτσι ώστε να ταιριάζει "γάντι" στα μεγάφωνα του ηχείου.
Σε τέτοια ηχεία αν καεί το crossover και βάλετε ένα άλλο που δεν είναι σχεδιασμένο για αυτό το ηχείο, τότε θα αλλάξει όλη η ηχητική του ηχείου, και το πιθανότερο είναι να μειωθεί και η απόδοση του.

Ενεργά Crossovers
Tα Crossover αυτά είναι τα καλύτερα, αλλά μπορούν δυστυχώς να χρησιμοποιηθούν μόνο σε συστήματα ηχείων.
Τα Crossover αυτά είναι εξωτερικές μονάδες. Η λειτουργία τους είναι ανάλογη με αυτή των παθητικών crossover, ΑΛΛΑ:

Α) Επεξεργάζονται το ηχητικό σήμα ΠΡΙΝ απο την ενίσχυση. Αυτό σημαίνει οτι τοποθετούνται ΠΡΙΝ απο τους ενισχυτές.
Ναι, σωστά το έγραψα, πριν ΤΟΥΣ ενισχυτές. Κάθε έξοδος πρέπει να συνδεθεί σε χωριστό ενισχυτή. Αυτό απο την πλευρά του σημαίνει οτι και το ηχείο πρέπει να έχει την δυνατότητα να δεχτεί χωριστά σήματα απο διαφορετικούς ενισχυτές (Bi-AMP, Tri-AMP) Περισσότερα για τέτοια ηχεία, αργότερα...

Β) Είναι πλήρως παραμετροποιήσιμα απο τον χρήστη. Αυτό σημαίνει οτι μπορούν να ρυθμιστούν έτσι ώστε να ταιριάζουν "γάντι" σε κάθε σύστημα, ή ακόμα να καλύψουν τις ανάγκες ειδικών εφαρμογών. Για κάθε έξοδο ο χρήστης μπορεί να καθορίσει το διάστημα συχνοτήτων που θα στέλνει σε κάθε δρόμο, ενώ ΑΝ το επιθυμεί, είναι δυνατή και η μερική επικάλυψη των διαστημάτων αυτών, κάτι που ΔΕΝ είναι δυνατό με τα παθητικά crossovers.


Παράδειγμα ενεργού crossover είναι το μικρό ρυθμηστικό που έχουν τα ενεργά sub-woofers που εκτός απο την ένταση του ήχου μπορείτε να ρυθμίσετε ψιλό σκαλί των συχνοτήτων (Hz ) στο οποίο θα δουλεύει το Sub.

db, Watt, Watt R.M.S., Sensitivity...

Ας ξεκινήσουμε απο τα Watt:

Τα ηχεία είναι... ηλεκτρικές συσκευές!!! ... και όπως κάθε ηλεκτρική συσκευή, καταναλώνει ρεύμα και παράγει έργο...
Είναι σε όλους γνωστό απο το σχολείο ακόμα οτι το έργο στον ηλεκτρισμό μετριέται σε Watt και ησχέση που μας δίνει τα Watt είναι: W = V x A (Watts = Volts x Amperes)

Με δεδομένη την τάση λειτουργίας των ηχείων (Volts) καταλαβαίνει εύκολα κανείς οτι όσο πιο πολλά Watt είναι ένα ηχείο, τόσο πιο πολλά Amperes ρεύματος απαιτεί για να λειτουργήσει...

Με απλά λόγια τα Watt μετράνε την ισχύς του ηχείου....

Ναι, αλλά ποια ισχύς;
Εδώ ξεκινάνε οι διαφοροποιήσεις....
Τα περισσότερα ηχεία φέρουν 2 (ναι, δύο) ενδείξεις ισχύος...
Τα Watt Peak ή Watt Maximum, και τα Watt R.M.S. (όλα αυτά αναφέρθηκαν ΚΑΙ στην αρχή)

Watt Peak

Αυτά είναι τα Watt κορυφής, ή με άλλα λόγια η μέγιστη ισχύς του ηχείου όταν (συνήθως στιγμιαία) όλα τα επιμέρους συστήματα - μεγάφωνα που έχει δουλέψουν στο 100% των δυνατοτήτων τους....
Αυτό είναι μεν ένα χρήσιμο στοιχείο αλλά όχι και αντιπροσωπευτικό της "τυπικής" κατανάλωσης ρεύματος / ισχύος του ηχείου. Για το λόγο αυτό, υπάρχουν τα Watt R.M.S.

Watt R.M.S.

Κατ' αρχήν, R.M.S. σημαίνει Route Mean Square και είναι ο Τετραγωνικός Μέσος Όρος...
Μαθηματικά είναι η Τετραγωνική Ρίζα του Μέσου Όρου των Τιμών που μετράμε υψωμένες στο Τετράγωνο...

Ο Τετραγωνικός Μέσος Όρος μαθηματικά, είναι η καταλληλότερη έκφραση για οποιαδήποτε Μέση Τιμή θέλουμε να μετρήσουμε....

Πίσω στα Watt λοιπόν....

Αντί λοιπόν να μετρήσουμε ποια είναι η μέγιστη στιγμιαία ισχύς ενός ηχείου και να πάρουμε τα Watt Maximum μετράμε συνεχώς την στιγμιαία ισχύς ενός ηχείου και εφαρμόζουμε τον Μέσο Τετραγωνικό Όρο. Έτσι προκύπτει η Μέση Κατανάλωση / Παροχή ισχύος του ηχείου η οποία μετριέται επίσης σε Watt (λογικό) και για να ξεχωρίζει, έχει και το έκθεμα R.M.S.

Μερικοί αναρωτιούνται αν υπάρχει σχέση μεταξύ Watt Peak και Watt R.M.S.
Σε ένα ιδανικό κόσμο, και σε ένα ιδανικό μεγάφωνο, υπάρχει σχέση και αποδεικνύεται εύκολα μαθηματικά οτι Watt Peak = 2 x Watt R.M.S.

Επειδή στην πράξη όμως ένα ηχείο δεν είναι ένα σκέτο μεγάφωνο, αλλά και ένα μεγάφωνο δεν έχει ιδανική συμπεριφορά, δεν υπάρχει μια αποδεκτή σχέση που να συνδέει αυτές τις δύο τιμές...
Συνήθως οι τιμές αυτές προκύπτουν μετά απο πολύωρες μετρήσεις και test στα εργαστήρια των εταιρειών που κατασκευάζουν ηχεία...
Έτσι, υπάρχουν ηχεία 600 Watt Peak - 250 Watt R.M.S. και ηχεία 1000 Watt Peak - 250 Watt R.M.S.

Επειδή πολύς κόσμος έχει συνδέσει το πόσο δυνατό είναι ένα ηχείο με τα Watt R.M.S. (κάτι που ναι μεν είναι αληθές, αλλά υπο προϋποθέσεις) υπάρχουν περιπτώσεις κυρίως Low-End εταιρειών που "φουσκώνουν" την τιμή R.M.S. χωρίς αυτή να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα... Έτσι, όταν κοιτάζουμε Watt R.M.S. σε ένα ηχείο, καλό είναι να είμαστε λίγο "υποψιασμένοι" κατά πόσο η τιμή που αναγράφει το ηχείο ανταποκρίνεται και στην πραγματικότητα, καθώς δεν είναι ένα μέγεθος που μετριέται εύκολα ή άμεσα....


db

Τα db απο την άλλη είναι μονάδα μέτρησης της έντασης του ηχητικού κύματος. Με λίγα λόγια μετράνε το πόσο δυνατό είναι ένα ηχητικό κύμα...
Τα db είναι η πιο αντιπροσωπευτική τιμή του πόσο δυνατό είναι ένα ηχείο, δηλαδή πόσο δυνατό "θόρυβο" βγάζει...
Τα db δεν είναι γραμμικό μέγεθος... Είναι λογαριθμικό. Με λίγα λόγια, κάθε 3 db αύξηση σημαίνει 2πλάσια περίπου ένταση!!! Έτσι ένα ηχείο 90db με ένα ηχείο 93db έχουν σχεδόν διπλάσια διαφορά στο πόσο δυνατά ακούγονται!!!
Τα περισσότερα ηχεία δεν γράφουν το πόσα db "βγάζουν"... Γράφουν όμως ένα άλλο νούμερο, το οποίο δείχνει με έμμεσο τρόπο τα db...


Ευαισθησία (Sensitivity)

Η ευαισθησία είναι η σχέση μεταξύ ισχύος (Watt) και έντασης (db) ενός ηχείου.
Με λίγα λόγια η ευαισθησία ενός ηχείου εκφράζει το πόσο δυνατά θα παίξει ένα ηχείο με μία συγκεκριμένη κατανάλωση ισχύος. Ένα τυπικό νούμερο είναι 88db/W/m
Για λόγους ευκολίας στη σύγκριση, το νούμερo αυτό είναι μετρημένο με τάση 2.83 Volts στην είσοδο του ηχείου (που είναι ίσο με κατανάλωση ισχύος 1Watt στα 8Ω) με την ένταση του ηχείου (ηχητική πίεση σε db) να είναι μετρημένη σε απόσταση 1 μέτρου απο το ηχείο.
Τα περισσότερα ηχεία έχουν ευαισθησίες απο περίπου 85 εώς περίπου 95 db.
Επειδή όπως είπαμε τα db ακολουθούν την λογαριθμική κλίμακα, η κατανάλωση ισχύος ακολουθεί και αυτή την λογαριθμική κλίμακα.
Έτσι ένα ηχείο με ευαισθησία 89db χρειάζεται την ΜΙΣΗ ισχύ (σε Watt) για να ακουστεί το ίδιο με ένα ηχείο που έχει ευαισθησία 86db ενώ ένα ηχείο με ευαισθησία 96db χρειάζεται μόλις το ένα ΔΕΚΑΤΟ της ισχύος!!!!!
Γενικά 3 db αύξηση ευαισθησία σημαίνει 2 προς 1 μείωση της κατανάλωσης ισχύος, ενώ 10 db αύξηση σημαίνει 10 προς 1 μείωση της κατανάλωσης ισχύος...

Για το λόγο αυτό ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ αυτό που απλοϊκά λένε μερικοί: 89db ανα Watt στο ένα μέτρο, άρα ένα ηχείο 100 Watt θα έχει 890db !!! ;;;;;;;;

Αυτό που ισχύει είναι οτι στα 10 Watt θα έχουμε 10db αύξηση (για κάθε δεκαπλασιασμό της ισχύος έχουμε 10db αύξηση) και ότι στα 100 db θα έχουμε άλλα 10 db αύξηση... Αντίστοιχα, άλλα δέκα db αύξηση θα έχουμε στα 1000 Watt.

Με λίγα λόγια θα έχουμε: 89db@1Watt, 99db@10Watt, 109db@100Watt, 119db@1KWatt

Και με βάση αυτό το παράδειγμα ευασθησίας, ένα ηχείο 200 Watt θα βγάζει 112db....

Αν σε κάποιο ηχείο δείτε την ένδειξη SPL δίπλα απο τα db (πχ Μaximum 128 db SPL) τότε αυτό δεν είναι κάποια άλλη ένδειξη ή άλλη μονάδα μέτρησης... Τα αρχικά SPL σημαίνουν Sound Pressure Level και απλά δηλώνουν οτι η μέτρηση των db αφορά την πίεση (διαμόρφωση) του ηχητικού κύματος, κάτι αυτονόητο όταν μιλάμε για ηχεία!!!
Απλά τα db είναι μονάδα μέτρησης και άλλων πολλών μεγεθών....

Τελικά, τι εκφράζει το πόσο δυνατό είναι ένα ηχείο;;;;

Αν καταλάβατε ΟΛΑ τα παραπάνω τότε την απάντηση μπορείτε να την δώσετε και μόνοι σας...
Το πόσο δυνατό είναι ένα ηχείο το εκφράζει ο συνολικός αριθμός db που βγάζει...

Ο συνολικός αριθμός όμως εξαρτάται τόσο απο την ευαισθησία, όσο και απο τα Watt R.M.S. του ηχείου...
Έτσι, ανάμεσα σε δύο ηχεία που έχουν την ίδια ευαισθησία, αλλά το ένα είναι 200 και το άλλο 250 Watt RMS πιο δυνατό θα είναι το ηχείο των 250 Watt.
Αντίστοιχα ανάμεσα σε δύο ηχεία που έχουν τα ίδια Watt R.M.S. αλλά το ένα έχει 89db και το άλλο 90db ευαισθησία πιο δυνατό θα είναι το ηχείο με τα 90 db ευαισθησία...

Τελειώνοντας ας πάρουμε 2 ηχεία και ας τα συγκρίνουμε:

Ηχείο Α: 200 Watt R.M.S. με ευαισθησία 92db/W/m
Ηχείο Β: 400 Watt R.M.S. με ευαισθησία 89db/W/m


Ηχείο Α:
1Watt -> 92db
10Watt -> 102db
100Watt -> 112db
200Watt -> 115db

Ηχείο B:
1Watt -> 89db
10Watt -> 99db
100Watt -> 109db
200Watt -> 112db
400Watt -> 115db

Βλέπουμε οτι τα δύο ηχεία είναι "ισοδύναμα" παρόλο που το ένα είναι διπλάσια Watt απο το άλλο!!!!

ΕΔΩ λίγο πολύ φτάσαμε στο ΤΕΛΟΣ αυτού του post σχετικά με το περιβάλλον των συστημάτων ήχου...
Υπάρχουν πάρα πολλά ακόμα εξαρτήματα γύρω απο τον ήχο, αλλά αποτελούν εξειδικευμένα πλέον μηχανήματα, και η αναφορά τους είναι μάλλον περριτή για τον αρχάριο.
Παρόλα αυτά αν κάποιος έχει οποιεσδήποτε απορίες είτε γύρω απο αυτά που αναφέρθησαν μέχρι τώρα, είτε γύρω απο μηχανήματα τα οποία δεν αναφέρονται εδώ, πολύ ευχαρίστως να προσπαθήσω να τις λύσω...

Garfito
08-04-2010, 15:53
α ρε παντογνωστη:thumb: ενα μεροκαματο θελει να το διαβασω ΜΠΡΑΒΟ

lester
08-04-2010, 16:16
Ενεργά και παθητικά ηχείαΜε λίγα λόγια, κάθε 3 db αύξηση σημαίνει 2πλάσια περίπου ένταση!!! Έτσι ένα ηχείο 90db με ένα ηχείο 93db έχουν σχεδόν διπλάσια διαφορά στο πόσο δυνατά ακούγονται!!!


παρα πολυ καλη δουλεια και συγχαρητηρια!!δεν ξερω αν το καταλαβα σωστα αυτο η αν λεμε το ιδιο πραμα..αλλα οταν παρεις ενα ηχειο 90Watt και ακους με 90dB και παρεις και ενα δευτερο Β ηχειο (διπλασια Watt) τοτε η τελικη εναταση που περνεις δεν ειναι αριθμητικα η διπλασια αλλα προσαυξανεται κατα 3dB!

αυτο βγαινει απο τον τυπο: PLdB=10*log(p1/p2)

giannakis
08-04-2010, 16:22
Μπραβο κυριε Βολη, πολυ καλο και ενημερωτικο το post!

djvolis
08-04-2010, 18:23
παρα πολυ καλη δουλεια και συγχαρητηρια!!δεν ξερω αν το καταλαβα σωστα αυτο η αν λεμε το ιδιο πραμα..αλλα οταν παρεις ενα ηχειο 90Watt και ακους με 90dB και παρεις και ενα δευτερο Β ηχειο (διπλασια Watt) τοτε η τελικη εναταση που περνεις δεν ειναι αριθμητικα η διπλασια αλλα προσαυξανεται κατα 3dB!

αυτο βγαινει απο τον τυπο: PLdB=10*log(p1/p2)στην πραξη ομως παιζουν ρολο τα χαρακτηριστικα του μεν με το δε , ηχειo ;)